Uczeń w spektrum
autyzmu lub z ADHD

W pierwszym module koncentrujemy się na aktualnym rozumieniu spektrum autyzmu oraz ADHD jako zjawisk neurorozwojowych. Omawiamy pojęcie neuroatypowości w nauce i praktyce społecznej. Porównujemy koncepcję neuroróżnorodności z bioróżnorodnością, która traktuje
różnice w funkcjonowaniu ludzi jako na naturalny element rozwoju populacji.

Omówione są najnowsze wyniki badań dotyczących autyzmu i ADHD. Poznajemy różnicę między diagnozą kryterialną a funkcjonalną oraz ich znaczenie w praktyce edukacyjnej i wspierającej. Istotnym elementem modułu jest omówienie współwystępowania autyzmu i ADHD (AuADHD), a także najczęstszych trudności współistniejących oraz powikłań, które wpływają na codzienne funkcjonowanie.

W tym module skupiamy się na sposobach wspierania osób w spektrum autyzmu i ADHD w środowisku edukacyjnym. Omawiamy, w jaki sposób interpretować dokumentację diagnostyczną. Analizujemy różne podejścia: behawioralne, poznawczo-behawioralne oraz niebehawioralne, dyrektywne i niedyrektywne.

W module przedstawione są także zasady skutecznego wspierania obejmujące m.in. komunikację, rozwijanie samoregulacji oraz funkcjonowanie społeczne oraz konkretne narzędzia pracy w obszarze: rewalidacji, modeli treningu umiejętności społecznych oraz profilaktyki. Ważnym elementem jest również przeciwdziałanie przemocy rówieśniczej wobec osób z SPE.

Trzeci moduł rozszerza perspektywę z jednostki na całe środowisko funkcjonowania. Przyglądamy się – z różnej perspektywy – modelom edukacji włączającej, ze szczególnym uwzględnieniem sytuacji uczniów, którzy nie posiadają formalnej diagnozy, a mimo to doświadczają trudności. Podejmujemy refleksję, czy spektrum autyzmu i ADHD stanowią problem, czy też mogą być postrzegane jako zasób w społeczności.

Omawiamy warunki sprzyjające optymalnej edukacji osób neuroróżnorodnych z jednoczesnym zadbaniem o dobrostan całej klasy. Szczególna uwaga jest poświęcona współpracy z rodzicami – zarówno dzieci w spektrum autyzmu i ADHD (na różnych etapach procesu diagnostycznego), jak i dzieci neurotypowych – funkcjonujących w tej samej grupie.

Ostatni moduł dotyczy rozumienia i reagowania na sytuacje trudne i kryzysowe w pracy z osobami w spektrum autyzmu i ADHD. Poznajemy zjawiska takie jak meltdowny i shutdowny oraz uczymy się odróżniać je od zachowań intencjonalnych. Omawiamy trudności wynikające z odmiennego rozumienia zasad społecznych, a także zagadnienia związane z teorią umysłu i koncepcją podwójnej empatii.

Analizujemy kryzysy charakterystyczne dla młodych ludzi w spektrum autyzmu i ADHD, w tym trudności w obszarze psychoseksualności. Omawiamy strategie reagowania w sytuacjach kryzysowych, ze szczególnym uwzględnieniem działań deeskalacyjnych oraz błędów, których można unikać.

Moduł adresowany jest do rodziców wszystkich dzieci i nastolatków. Ma na celu pomoc w rozumieniu dziecka w spektrum autyzmu lub z ADHD. Omawiamy koncepcję neuroróżnorodności w codziennym funkcjonowaniu dziecka, rodziny i klasy. Porównujemy rozwój dzieci ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi i dzieci neurotypowych, by lepiej zrozumieć indywidualność każdego człowieka.

Szczególną uwagę poświęcamy samoregulacji, sposobom wspierania dziecka w środowisku szkolnym i domowym oraz współpracy pomiędzy nimi. Omawiamy rolę szkoły, poradni psychologiczno-pedagogicznych i systemu ochrony zdrowia oraz zadania i możliwości działania rodziców.